Manastir Tronoša nalazi se 26 km od SRK „Sunčana reka", na putu za Krupanj. Po predanju, izgradnja manastira se vezuje za kralja Dragutina, koji je počeo podizati manastir, ali ga je smrt pretekla, pa ga je završila njegova žena Katelina 1317. godine. Tokom turskog perioda Tronoša je nekoliko puta paljena, rušena i pljačkana. Ponovo je podignuta 1559. godine. Tronoša je ponovo spaljena 1813. godine. Obnovljena je 1833. godine uz pomoć kneza Miloša.
Za manastir Tronošu vezan je jedan od najlepših narodnih običaja: zajedničko skupljanje i prilaganje manastiru u vosku ili novcu za Veliki Četvrtak, za izlivanje voštanih sveća, u narodu nazvanih ratarskih ili oračkih. Ni u najtežim danima istorije ovog kraja, ovaj običaj nije prekidan. Jedino su sveće bile nešto manje, jedva nekoliko kilograma, dok današnje imaju oko 50 kg i visoke su preko 2 m.

Nedaleko, stotinak metara pre glavnog ulaza u Tronošu, sa desne strane puta, a na levoj ivici potoka, nalazi se desetocevna betonska česma sa hladnom izvorskom vodom, koju narodno predanje pripisuje devetorici braće Jugovića i starom Jug-Bogdanu. Iznad česme izdiže se mala kapela Svetog Velikomučenika Pantelejmona. Prvobitna česma i kapela, po narodnom predanju podignute su uoči Kosovske bitke 1388. godine. Mnogo puta su kroz istoriju rušene. Sadašnja kapela sa česmom je podignuta 1968. godine.

U Tronoškom letopisu iz 1791. kao ktitor manastira spominje se kraljica Katarina Nemanjić, žena kralja Dragutina. Smatra se da je manastir nastao između 1276. i 1282. godine. Stradao je od Turaka krajem 15. veka kada je crkva srušena do temelja. Manastir je obnovljen je u 16. veku, crkva posvećena Vavedenju Bogorodice podignuta je 1559. godine.
Iguman Jovan opremio je u manstiru prepisivačku radionicu gde su 1571. i 1581. godine prepisivane bogoslužbene knjige za Tronošu i susedne manastire. Tronoški iguman Mihailo boravio je 1625. godine u Rusiji, u periodu od 16. do 18. veka ruski Sinod je pomagao ovom manastiru. Olovni pokrivač sa manstirske crkve nasilno je skinut krajem 17. veka.

Za vreme Kočine krajine, iguman manastira bio je na čelu borbe. Vuk Stefanović Karadžić je učio školu u ovom manastiru 1797. godine. Za vreme Prvog i Drugog srpskog ustanka Tronoša je mesto dogovora ustaničkih vođa, zbog čega doživljava nova razaranja. U Prvom svetskom ratu u manastiru je bila improvizovana bolnica za negu ranjenika. Poslednje razaranje Tronoše bilo je na početku Drugog svetskog rata. Uz veliko oštećenje objekata, tada su uništeni vredni rukopisi i predmeti manastirske riznice. Posle Drugog svetskog rata crkva je obnavljana 1964. i 1987. godine tokom proslava 100 godina od smrti i 200 godina od rođenja Vuka Karadžića.

Manastirska crkva u Tronoši je podignuta kao jednobrodna građevina raškog graditeljskog stila. 1987. izgrađen je spomen-konak. Ikonostas crkve delo je Nikole Jankovića iz 1834. godine. Ovaj živopisac iz 19. veka je na ikonostasu naslikao sve ikone osim dve koje su urađene 1866. godine. Manastir je po završetku živopisa i ikonostasa osvećen 1834. godine. Tog dana je uveden običaj da se svake godine na Veliki četvrtak prilažu dve sveće duge 2m i prečnika 20cm, njih prilažu meštani okolnih sela i nazivaju se ratarske sveće.

Ispred manastira nalazi se česma koju su po legendi sagradili Jug Bogdan i devet braće Jugovića pred polazak u Kosovski boj. Ovu česmu obnovio je arhimandrit Metodije i trgovac iz Lešnice Mladen Isaković 1894. godine. Poslednje obnavljanje kapele, uz koju je česma, izvršili su episkop šabačko-valjevski Jovan i iguman manastira Tronoše Antonije Đurđević. Kapela je posvećena svetom Pantelejmonu. Sa spoljašnje strane kapele, iznad cevi za vodu, izgrađena je slika mozaik devet Jugovića sa Jug-Bogdanom u sredini, svi na konjima pred polazak u boj na Kosovo.