Rođen je u Jadru, u selu Tršiću, 1787. godine. Bio je reformator srpskof jezika i tvorac današnje azbuke. Njegov značaj ogleda se i u tome što je uveo narodni jezik u književnost, uveo fonetski pravopis, objavio prvi Srpski rečnik, izdao na desetine knjiga o narodnim pesmama i umotvorinama i sl. Umro je u Beču 1864. godine.
Pisac je prve srpske gramatike, rečnika, novog pravopisa, izvojevao je pobedu narodnog jezika. Vuk je prikupljao, zapisivao i objavljivao narodno usmeno stvaralaštvo otkrivši svetu svo njegovo bogatstvo i lepotu. Postao je istovremeno i najplodniji književnik-lingvista, socijalni književni kritičar, etnograf, prvi istoričar nove Srbije. Generalna konferencija UNESKO-a donela je novembra 1985. godine Rezoluciju o proglašenju 200-godišnjice rodjenja Vuka Stefanovića Karadžića značajnom svetskom godišnjicom.
Pisanje i čitanje Vuk je naučio od rođaka Jevte Savića, koji je bio jedini pismen čovek u kraju. Obrazovanje je nastavio u školi u Loznici, ali je nije završio zbog bolesti. Školovanje je kasnije nastavio u manastiru Tronoši. Kako ga u manastiru nisu učili, nego terali da čuva stoku, otac ga je vratio kući.
Na početku Prvog srpskog ustanka, Vuk je bio pisar kod cerskog hajdučkog harambaše Đorđa Ćurčije. Iste godine je otišao u Sremske Karlovce da se upiše u gimnaziju, ali je sa 19 godina bio prestar. Jedno vreme je proveo u tamošnjoj bogosloviji, gde je kao profesor radio Lukijan Mušicki.
Ne uspevši da se upiše u karlovačku gimnaziju, on odlazi u Petrinje, gde je proveo nekoliko meseci učeći nemački jezik. Kasnije stiže u Beograd da upozna Dositeja Obradovića, učenog čoveka i prosvetitelja. Vuk ga je zamolo za pomoć kako bi nastavio sa obrazovanjem, ali ga je Dositej odbio. Vuk je razočaran otišao u Jadar i počeo da radi kao pisar kod Jakova Nenadovića. Zajedno sa rođakom Jevtom Savićem, koji je postao član Praviteljstvujuščeg sovjeta, Vuk je prešao u Beograd i u Sovjetu je obavljao pisarske poslove.
Kad je Dositej otvorio Veliku školu u Beogradu, Vuk je postao njen đak. Ubrzo je oboleo i otišao je na lečenje u Novi Sad i Peštu, ali nije uspeo da izleči bolesnu nogu, koja je ostala zgrčena. Hrom, Vuk se 1810. vratio u Srbiju. Pošto je kraće vreme u Beogradu radio kao učitelj u osnovnoj školi, Vuk je sa Jevtom Savićem prešao u Negotinsku krajinu i tamo obavljao činovničke poslove.
Nakon propasti ustanka 1813. Vuk je sa porodicom prešao u Zemun, a odatle odlazi u Beč. Tu se upoznao sa Bečlijkom Anom Marijom Kraus, sa kojim se oženio. Vuk i Ana imali su mnogo dece od kojih su svi osim kćerke Mine i sina Dimitrija, umrli u detinjstvu i ranoj mladosti (Milutin, Milica, Božidar, Vasilija, dvoje nekrštenih, Sava, Ruža, Amalija, Aleksandrina). U Beču je takođe upoznao cenzora Jerneja Kopitara, a povod je bio jedan Vukov spis o propasti ustanka. Uz Kopitarevu pomoć i savete, Vuk je počeo sa sakupljanjem narodnih pesama i radu na gramatici narodnog govora. Godine 1814. je u Beču objavio zbirku narodnih pesama koju je nazvao „Mala prostonarodna slaveno-serbska pesnarica". Iste godine je Vuk je objavio „Pismenicu serbskoga jezika po govoru prostoga naroda napisanu", prvu gramatiku srpskog jezika na narodnom govoru.
Nekadašnja zgrada Velike škole u Beogradu, danas Vukov i Dositejev muzej.Iduće godine je izdao drugu zbirku narodnih pesma pod imenom „Narodna serbska pesnarica".
Zbog problema sa knezom Milošem Obrenovićem bilo mu je zabranjeno da štampa knjige u Srbiji, a jedno vreme i u austrijskoj državi. Svojim dugim i plodnim radom stiče brojne prijatelje, pa i pomoć u Rusiji, gde je dobio stalnu penziju 1826. godine. U porodici mu je ostala živa samo kćerka Mina Karadžić.
Kao godina Vukove pobede uzima se 1847. jer su te godina objavljena na narodnom jeziku dela Đure Daničića „Rat za srpski jezik", „Pesme" Branka Radičevića, Njegošev „Gorski vijenac" i Vukov prevod Novog zaveta, ali Vukov jezik je priznat za zvanični književni jezik tek 1868. četiri godine, nakon njegove smrti.
Vuk je umro u Beču. Posmrtni ostaci preneseni su u Beograd 1897. godine i sa velikim počastima sahranjeni u porti Saborne crkve, pored Dositeja Obradovića.